Додека Европа се соочува со сè почести топлотни бранови, многу Французи посегнуваат по едноставен и евтин трик за да спречат прегревање на нивните домови.
Станува збор за нанесување тенок бел слој на прозорците, метод што може да ја намали температурата во просториите дури и без користење климатизација.
На прв поглед, ова решение изгледа необично, но зад него стои многу едноставен физички принцип.
Зошто Французите ги бојадисуваат своите прозорци со бела креда?
Тие не користат обична училишна креда, туку специјална бела смеса базирана на калциум карбонат позната како Blanc de Meudon. Овој традиционален француски производ се користи за чистење и реставрација со години, а во последните лета му е дадена нова намена.
Белиот слој рефлектира дел од сончевите зраци, па стаклото апсорбира помалку топлина. Како резултат на тоа, просториите се загреваат побавно, особено оние со големи или јужно ориентирани прозорци, пишува Би-Би-Си.
Како функционира ефектот на ладење?
Белата боја – најчесто на ѕидовите и покривите – одамна е позната по својот ефект на ладење. Општо земено, белите површини рефлектираат сончева светлина и топлина, додека темните површини ја апсорбираат. Овој принцип може да се користи за ладење на згради и цели урбани средини. Комерцијално достапната бела боја може да ја намали температурата на другата страна од површината за најмалку 1,7 °C во споредба со температурата на околината напладне.
Исто така, е покажано дека боите специјално развиени за максимален ефект на ладење, како што е ултра белата боја, можат да ја намалат внатрешната температура за неколку степени. Покрај рефлектирајќи ја сончевата светлина, тие исто така ослободуваат топлина преку процес познат како радијативно ладење.
Една студија, спроведена од истражувачи на Универзитетот Пердју во Индијана, покажа дека одреден вид ултра бела боја може да рефлектира дури 98,1 проценти од сончевата светлина, додека обичната бела боја рефлектира околу 85 проценти. Друга студија покажа дека комбинацијата на таков слој со слој ултра црна боја под него може да ја намали дневната температура на површината до 7,6 °C.
Една од причините зошто кредата може да биде ефикасна лежи во својствата на нејзината главна состојка – калциум карбонат (CaCO₃), кој е многу рефлективен и отпорен на сончево зрачење.
„Кредата е претежно CaCO₃“, објаснува Ксијангју Ли, истражувач во Истражувачкиот центар за технологија на ладење на Универзитетот Пердју. „Таа апсорбира многу малку сончева светлина, вклучувајќи го и видливиот дел од спектарот, поради што е бела. Покрај тоа, не апсорбира UV зрачење и апсорбира многу малку блиско инфрацрвено зрачење, што го прави одличен материјал за рефлектирање на сончевата светлина.“
Токму овие својства ги охрабрија истражувачите да развијат нови видови „суперладни“ бои кои содржат наночестички од калциум карбонат.
„Ваквите честички се широко користени во радијативни ладни бои, вклучувајќи ги и нашите суперладни премази“, вели Џиашуо Ванг, студент на Универзитетот во Нов Јужен Велс во Сиднеј, кој е дел од истражувачки тим посветен на развој на ладни бои.
Кредата се користи и како премаз за ткаенини кои помагаат во одржувањето на пониска телесна температура. Честичките од калциум карбонат, главната состојка на кредата, ефикасно го рефлектираат ултравиолетовото и блиско инфрацрвеното зрачење, односно делот од сончевата светлина што ја пренесува топлината.
Покрај тоа, кредата се смета за релативно безбедна за здравјето и животната средина, иако експертите предупредуваат дека треба да се избегнува вдишување на мали честички при работа во затворени простори.
Бели прозорци и „ладни покриви“
Според извештаите на француските медиуми, побарувачката за Блан де Медон доведе до недостиг на залихи низ целата земја, бидејќи жителите се борат со температури над 40°C.
Блан де Медон традиционално се користи за белење на излози за време на реновирања или за засенчување на стакленици. Но, откако трикот за премачкување на прозорците се прошири на социјалните медиуми, побарувачката за производот нагло се зголеми, објавија француските медиуми.
„Знаевме за идејата веќе некое време. Разговаравме за тоа за време на последниот топлотен бран, но заборавивме да го купиме производот“, го цитира Ouest France клиентот Филип. „Сега е предоцна. Распродадено е насекаде!“
Некои француски училишта, исто така, ги премачкаа своите прозорци со овој бел премаз, иако еден службеник предупреди дека тоа „не е чудотворно решение“ и дека квалитетната изолација и правилно дизајнираните покриви се поефикасни на долг рок.
Многу жители ги заштитиле прозорците на своите станови на ист начин.
„Ако прозорците се премачкани со бела боја, внатрешната температура може значително да се намали, а ефектот е поизразен отколку кога ѕидовите се премачкани“, вели Ли.
Кредата, како и белата боја воопшто, е многу прифатлива. За разлика од клима уредите, кои ја зголемуваат потрошувачката на енергија и дополнително ја загреваат околината со ослободување на топлина кон надвор, ваквите рефлективни премази не трошат енергија за време на употребата.
Таканаречените ладни покриви (le cool roofing) привлекуваат сè поголемо внимание во Франција. ладни покриви (le cool roofing), т.е. покриви обоени во бело или обложени со рефлективен слој. Тоа е одржливо и нискотехнолошко решение за ублажување на ефектите од екстремната топлина, кое се гради врз долга традиција во многу јужноевропски земји, како што е Грција, каде што куќите се обоени во бело со векови за да останат поладни.
Една студија сугерира дека ладните покриви – покриви обоени во бело или обложени со рефлективен слој – би можеле да ја намалат температурата во Лондон за околу 0,8°C за време на топлотен бран и да спречат околу 249 смртни случаи поврзани со екстремна топлина.
Како да направите Блан де Медон дома?
Ако сакате сами да ја подготвите оваа смеса, потребно е:
*да земете висококвалитетна бела креда без нечистотии
*да ја сомелете во многу фин прав
*да го просеете правот низ дебело сито
*да го истурите во голема количина вода, добро измешајте и оставете околу една минута за да се наталожат потешките честички
*внимателно истурете го заматениот горен слој во друг сад и почекајте водата да испари
*да додадете пет до десет проценти бел каолин во добиениот фин прав за подобра текстура
*добро измешајте и чувајте во сув, добро затворен сад.
Дали навистина ја лади просторијата?
Според експертите, одговорот е да, но само делумно. Белиот слој може да ја намали количината на топлина што влегува во просторот низ прозорците, правејќи ги просториите поудобни во најжешкиот дел од денот. Најдобри резултати се постигнуваат кога се нанесува рамномерно на прозорци кои се изложени на директна сончева светлина.
Иако не може да го замени клима уредот, овој едноставен француски трик би можел да биде корисно, одржливо и прифатливо решение за секој што сака да ја ублажи летната топлина во својот дом.